កំណាព្យឆ្លើយឆ្លង

កាលពីថ្ងៃទី ២៣ មេសា ឈាងលីបានសរសេរកំណាព្យនេះ។

គយគន់

គយគន់វត្តភ្នំ
ឃើញយាយពេញយំ
អាណិតកម្មករ
គយគន់ស្ពាននាគ
ស្ពានងាកអង្វរ
ឱ្យទ្រាំបន្ត
គ្រាក្រកម្សត់។

គយគន់មុខវាំង
ឮព្រាបយំគាំង
កៀនផ្លូវបែកបត់
បាត់បង់ចំណូល
ចំណាយសង្គត់
ការងារផ្តើមអត់
ព្រាបយំបន្ត។

គយគន់កោះកៀន
ឯករាជ្យវិមាន
ស្ងាត់អ្នកបើកបរ
គយគន់ដល់សួន
នឹមនួននៅល្អ
តែស្ងាត់អ្នកស្រ
មកលោមពិសី។

គយគន់ក្តាន់ពីរ
ក្តាន់ឥតអ្វីស៊ី
ដេកមើលសួនថ្មី
គន់ជ្រោយចង្វារ
គន់ផ្សារធំថ្មី
ផ្សារអូឫស្សី
ឃើញមើលតែមេឃ។

គយគន់ចុះឡើង
ខ្លួនស្រាលសឹងប៉ើង
ហេវហត់ស្លក់ស្លេក
កូវីដដប់ប្រាំបួន
អង្រួនឥតដេក
ផ្សារអង្វរមេឃ
តែមេឃនៅស្ងៀម៕

ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០
ម៉ោង ៧៖ ១៥ នាទី

បន្ទាប់មកគាត់បានដាក់ឲ្យខ្ញុំសរសេរកំណាព្យដែរ។ ខាងក្រោម ជាកំណាព្យរបស់ខ្ញុំ ឆ្លើយតបនឹងការបណ្តុះចិត្តពី Yeng Chheangly!

ឃើញគោមួយជុង
គោគេដាក់ទ្រុង
ទៅសត្តឃាដ
រូបភាពរំឮក
កម្មករព្រោងព្រៀត
តោងឡានប្រញ្ជៀត
ចេញចូលធ្វើការ។

សង្វេគក្នុងចិត្ត
សត្វមនុស្សពិត
ដូចគ្នាវាសនា
រណេងរណោង
តោងគ្នីម្នីម្នា
សង្វាតការងារ
កម្មករស្រីប្រុស។

ខ្ញុំគិតថាទូល
ទេវតាបណ្តូល
ព្រះព្រហ្មចម្រុះ
សូមជួយដឹងឮ
ញាតិយើងផងចុះ
សម្រួលសម្រុះ
សុខមាលភាព។

គេស្តីបន្ទោស
ថាល្ងង់ថាថោក
ល្មើសច្បាប់ប្រញ្រ្ជៀត
មូលមីរផ្តែផ្តុំ
ឆ្លងព្រោះចង្អៀត
ម្តេចមិនគិតញាតិ
ប្រាប់ហើយមិនតាម។

បើគ្នាមានសព្វ
ម៉្លេះមិនចំប្រប់
បំពានពាក្យហាម
បើមានវិធាន
ល្អហើយសមបាន
ជួយគ្នាសុខសាន្ត
តាមហើយរីករាយ។

បានត្រឹមតែហាម
ហើយពោលដៀមដាម
បន្ទោសឡើងពាយ
ក្រហើយឈឺទៀត
ប្រឈមឈឺកាយ
តូចចិត្តតែស្តាយ
កម្រៃជីវិត។

ទេវតាប្រជុំ
គ្មានពេលស្តាប់ខ្ញុំ
លោកជ្រាបខ្ញុំពិត
ព្រះឥន្ទ្រទ្រង់ផ្ទុំ
ព្រះព្រហ្មស្ងាត់ជ្រាប
តើខ្ញុំពឹងលាភ
ឬពឹងសំណាង។

រកព្រះអស់ចិត្ត
ក៏បែកគំនិត
ពឹងដើមខ្ពស់រាង
ដើមនោះដើមគ
ធ្មឹងឈរជង្គ្រាង
ខ្ញុំលើកដៃផ្ទៀង
ថ្លាថ្លែងសេចក្តី។

តែក្រោយក៏ស្តាយ
សែនអាណិតកាយ
ដើមគបានអ្វី
គ្រាន់តែលំអ
ភូមិស្រុកដែនដី
មានមាត់មិនស្តី
ពឹងថ្វីដើមគ។

២៥ មេសា ២០២០

រូបថត៖ យ៉េង ឈាងលី

One Country, One Chosen Story

I was challenged by a good friend SOUS Sinath to post my photos from my travel. Besides photos, I also added some stories related to the photos too! I chose to post photos from the neighboring country but I added a few from Salzbur too. Unfornately, I can’t find any photos of myself when I was in Vietnam because mostly I was the one who took the photos for others.

Here are some of the photos and stories from places that might interest you.

Paksong Plateou, Champa Sak province, Southern Laos (Photo: Tola

Picture #1 is from Laos. Champa Sak is the third province of Laos that I visited besides Luong Prabang and Vientiane. One story from Champak Sak is that I was amazed with myself for speaking broken Laos. I love the language! I practice speaking Laos from a Youtube channel. I could tell where I want to go, thank you, eat sticky rice, very delicious, beautiful and not beautiful…and a lot more. With four women friends, we went from one place to another on a tuk tuk, on a car, familiar ourselves with the language, eat great foods, meeting strangers, laugh out loud, drinking, singing all along the road…a great adventure. I would come again and go further especially Savannakhet province. The golden boy in my hand was hidden by his owner after I played with him. Perhaps he thought I might transmit any diseases to the vulnerable wild animal.

De’ Lapae Contemporary Art Space, Narathiwat Province, Down South Thailand (Don’t remember who took this photo!)

Photo #2, I chose the place/photo because the place is great! As part of the Living Arts Fellows Program, we was recommended to visit Pattani and Narathiwat province, down south Thailand. We did go there despites news of insurgency. We chose the arts over fear. Off we went and they didn’t disappoint a single bit. I love people’s kindness, culture, and arts. Food was so delicious. At a lunch time, I ate two bowls of beef soup and it took me two hours to digest. It was quite good. I told myself that I would rather sick of eating of two rather than one and regret later. The shop was a well known to locals. Despites the news about conflict, things went all well. People do their work as normal. I appreciate how artists are working hard to tell stories from their provinces through their arts.

3D Museum, at Prince of Songkla University Pattani Campus.
Writer as a star, me at Pramaputra Literary Festival, Assam, India. Photo right behind is a Thai writer.

Photo #3, After losing my purse with all my money in it, my trip to India came all with good memory. One among four Cambodian writers from Phnom Penh, I was so excited to see my photo exhibited along the main street of Guhawati, the city of Assam State of India. Being called ‘Ma’am frequently by our sweet volunteers was one of the highlights and also weird (at least to myself). I asked the volunteers to call me by my name but they politely refused and said ‘No, Ma’am, you are very senior to us. We can’t do that to you! We need to show you ‘respect’. I thought ‘Oh well, let it be!’

This is Cafe am Kai in Salzburg, Austrai in 2015

Photo #4, When a friend and I were exploring Salzburg town, we arrived at this charming Cafe. We came in after taking about 50 photos outside. The coffee was so good. A warm coffee in cold weather. There were many cool slogans inside. I remember one of the slogans says “One shouldn’t take life so seriously. No one gets out alive anyway.” I love this Cafe so much that I made a promise with myself that I will write a novel about it. After 5 years, the novel has been revised twice. One scene is about the lead couple met for the first time in Europe. I hope the novel will be finished soon. I need a lot of inspirations to finalise the novel.

The Crush Collection, my first anthology is on a table in front of Cafe am Kai!
A very proud first time author carriying her book every where she goes.

A Social Worker? Why Do you Write?

I was asked the question quite frequently. Some people are genuinly curious while some others mockingly asked ‘You studied Social Work. But why did you become a writer?

My initial response was ‘Well, maybe I want to contribute to a social issue I’ve observed?’ Consequently, the repeated questions make me think further. Why do I write?

Readings as a child​​ might be a big influence on becoming a writer. When I was able to read, my mum was a book vendor. She was really good with her business. She bought many serial of novels. During the 80s, most novels were written by hands and then copied by hands and sold to various provinces. My mum rent those novels to her villagers. I remembered one corner of our house was to stock piles those books. I also remember that mum was not keen for me to read those romance novels. Well, like many traditional parents, she was raised to believe that readings bring more bad than good to girls. I could not understand why but I did manage to read the novels anyway. I read many books when she was not around.

A hand written novel. Photo by Novelist Tim Many. This hand written book probably is nearly 40 years old.

Many people were heavy readers. My mum’s book rental business went so well was due to the fact that many people read. Villagers came and rent the novels. When finished they returned the books and rent another series. This went on and on. Occasionnally, she needed to buy new novels as villagers were asking for new books to read. One night, mum’s hair caught fire from a lamp while she spent almost the whole night reading her favorite novel. This evidence tells that people do read if books are conveinent, affordable and accessible to them.

A front cover of a hand written book. Photo from Tim Many, a senior writer/novelist

While mum had plenty of novels at home, dad always bought books from Phnom Penh and brought them home. I remembered I was so happy to hold those shining books. I read all of those. He himself is also a heavy reader and has a talent in editing Khmer literature. If you give a draft to him, he would fine every minor spellings and able to suggest for changes/revisions of the draft.

I kept writing throughout my life. During my university life, I wrote many poetry. Once, when I was seversely sick and needed to stay home. I needed to skip class for a few weeks. I missed my classmates so much. So I wrote a long poems to describe everyone of them. Later, I also write but not frequent propably due to work and lack of future aspiration. Though my writing was on and off I did write on diary and a blog I created.

World Poetry Day. Photo by Chheangly

Social Work education helps me with voice finding in my writing. After graduation from Australia with a Master Degree in Social Work, I started to write again and this time I made it go far. Soon upon returned, I noticed some challenges within Cambodia societry especially people’s mindsets on how women should behave. Co-founded with my friend Hout Socheata, Kampu Mera Editions was established in 2013, two years after I came back from Australia. After its establishement in 2015, we have published 5 titles, three of which are short story collections, one is a historical novel (Bophana, the Flower that Never Wilts), and another one is a translation from French. With social work background, it helps me balance my literary value veruse economic driven value.

After these reflections, I think even thought I had not published until 2015, I have been reading and writing since a very young age. So becoming an author now should not be a doubt for others. I strongly believe that reading as a child helps, attending creative writing workshops, and social work background do buulding me as a writer now.

A poetry reading event. Photo by: Chheangly

Without Me, She Has Gone…

I stood behind her. She was not too far from me. She was there. I could see her. She turned and looked at me as if she wished to send me a signal. I wondered. Then she started to walk ahead. Immediately I felt my danger and suddenly I reached my right hand to her aiming to catch her right shoulder begging her to stop. I could not reach her. She kept walking ahead of me. My hearts had started to race.

Scared, I started to run to catch up with her speedy steps. I tried and tried and tried. I needed to stop in between to catch my breath before I could continue. She was way ahead. Her speed was stable and she did not even turn back to see me who was desperately struggling to stop her from moving without me. She did not turn back even once.

After trying many times, my feet stopped listening to me. They did not really care how much on earth I wanted them to carry my upper body to move forward. They were shaking. They sent a strong deadly messages to me that it was enough to try. I should stop chasing her.

She had already disappeared. I could see her no more. She had completely gone. Finally, she’s gone. For good.

Since I could not see her anymore, I looked back behind my back. Everything I could see now was all the problem for me and my country people to carry on our burden shoulders. The village is empty. Drunk young men are singing drunkenly all days and nights. Women apply whitening creams on their faces and every edge of their skins. Some others have their noses, lips, nipples, breasts, eyes, eyebrows, chins, cheeks a redo under the unhygienic knife to go inside their skins with high price. Young boys and girls are drinking and injecting heroin into their veins in the name of the modern-day friendship. Health centres are also empty. There are nurses but they are actively urged their patients to go to their home clinics instead with the hope of robbing their innocent patients’ hard-earned money, the money from borrowing greedy microfinance institutions. Old women burn countless plastic bags they greedily ask from the markets. Young children speak to each other in English…

I thought to myself. I can’t blame her. She has gone for good. She has been waiting for us for decades but still, we didn’t even want to move a single step and sometimes we even move backwards. It looks as if we are tasting the same mistake we used to wrongly committed a hundred years ago. I wish her well.

Hopelessly I walk back to my underdeveloped villages and slowly join the drunken men and sing karaoke whole days.

ក្រុងប៉ារីសនាឆ្នាំ២០១៧

ខ្ញុំបានទៅលេងទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។ ខ្ញុំតែងតែគិតថា ក្រៅពីទៅទស្សនាទីកន្លែងទេសចរណ៍សំខាន់ៗ និងបានញ៉ាំអាហារឆ្ងាញ់ នឹងគ្មានអ្វីជាពិសេសទេ។ តែតាមពិត ខ្ញុំបានទទួលនូវបទពិសោធន៍ចំនួនបីដ៏គួរឲ្យរំភើបរីករាយ។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អំពីបទពិសោធន៍ទាំងបីនេះ។

NEANG Kavich, film maker, and me!

ទីមួយគឺការទទួលបានការស្នាក់នៅផ្ទះរបស់មិត្តភត្តិបារាំងម្នាក់ ដែលផ្ទះនោះស្ថិតនៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃទីក្រុងប៉ារីស។ សង្កាត់នោះគឺ បាស្ទីយ៍ (Bastille) និងស្ថិតនៅលើផ្លូវ រូ ឌឺ ឡាប (Rue de Lappe)។ នៅពេលយប់ ផ្លូវមួយនេះគឺអ៊ូអរណាស់ ពោរពេញទៅដោយយុវវ័យ ដើរត្រសងពាសពេញផ្លូវ រកចូលបា ក្លឹប និងអាហារនាពេលល្ងាចដ៏សែនមនោរម្យ។ បន្ទប់ដែលខ្ញុំស្នាក់នៅ គឺតូចយកតែមែនទែន ពោលគឹសម្រាប់តែមនុស្សតែម្នាក់គត់ស្នាក់នៅ។ បើនៅពីរនាក់ នោះគេនឹងដើរបុកតែគ្នា ជាមិនខាន។ នៅពេលដែលខ្ញុំប្រាប់មិត្តភក្តិដទៃទៀត អំពីអសយដ្ឋានដែលខ្ញុំបានស្នាក់នៅនៅទីក្រុងប៉ារីស គ្រប់គ្នាពោលថា «ឱ! នេះបានចំជាកណ្តាលទីក្រុងមែន!»។ ខ្ញុំពិតថាសំណាងណាស់ ដែលបានទទួលបានបទពិសោធន៍វប្បធម៌ប៉ារីសយ៉ាងពិតប្រាកដ។

I love those leaves…

បទពិសោធន៍ទីពីរគឺ ការជួប សុបុត្រា ដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូង ហើយគឺនៅទីក្រុងប៉ារីសទៅទៀត។ ខ្ញុំស្គាល់សុបុត្រាតាមរយៈសុជាតា មិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ខ្ញុំ។ ក្រោយមក សុបុត្រាបានផ្ញើរឿងខ្លីចំនួន២ចំណង ដែលក្រោយមកកម្ពុមេរា បានសម្រេចជ្រើសរើសរឿងមួយចំណងជើង «ខុសគេ» ដើម្បីដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងការបោះពុម្ពលើកទីបី របស់កម្ពុមេរា ប្រចាំឆ្នាំ២០១៧ «ប៉ុនធឿន ២០១៧ និងរឿងខ្លីដទៃទៀត»។ ក្រោយពេលដែលបានដឹងថា ខ្ញុំនឹងទៅលេងប៉ារីស ខ្ញុំបានប្រាប់សុបុត្រាឲ្យដឹង។ ក្រោយមក យើងក៏បានណាត់ជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍រថភ្លើងក្រោមដី មីស៊្សែល នៅច្រកចេញទឹកធ្លាក់ (ខ្មែរយើងចំណាំហៅថានាគបាញ់ទឹក)។ ដោយសារគ្មានអ៊ីនធឺនែត ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្តចូលផឹកកាហ្វេមួយកែវនៅហាងកាហ្វេមួយឈ្មោះ Café Saint Severin Saint Michel ដើម្បីអាចទូរស័ព្ទទៅសុបុត្រា។ ក្រោយពីបានជួបគ្នា សុបុត្រាបាននាំខ្ញុំទៅទីកន្លែងជាច្រើន ហើយអ្វី ដែលពិសេសនោះគឺ គេបានប្រាប់ខ្ញុំអំពីរឿងរ៉ាវជាច្រើន ដែលទាក់ទងនឹងទីកន្លែង ដែលគេបាននាំខ្ញុំទៅ។ បើខ្ញុំដើរម្នាក់ឯង ខ្ញុំប្រាកដជាមិនបានដឹងនូវរឿងរ៉ាងទាំងអស់នោះទេ។ រឿងមួយគឺទាក់ទងនឹងរូបសំណាក ដែលនៅអ៊ឺរុប ដែលភាគច្រើនគេឆ្លាក់ជារូបមនុស្សស្រាត។ សុបុត្រា បាននិយាយថា ប្រជាជននៅអ៊ឺរុបគិតថា «គ្មានអ្វីល្អស្អាតជារូបរាងកាយរបស់មនុស្សនោះទេ!»។ សុបុត្រាក៏បាននិយាយពាក្យខ្មែរយ៉ាងច្បាស់ៗ ដែលស្ទើរតែមិនគួរឲ្យជឿថា ជាអណិកជនខ្មែររស់នៅទីក្រុងប៉ារីសជាង១០ឆ្នាំមកហើយនោះទេ។ ជាចុងក្រោយ គេបាននាំខ្ញុំទៅ Pavilion du Cambodge ដែលនៅទីនោះ ខ្ញុំបានឃើញកូនខ្មែរមួយចំនួន បានខិតខំចំណាយពេលថ្ងៃអាទិត្យ ទៅហាត់រៀនរបាំខ្មែរបុរាណ។

ទីបីគឺជាការជួបជុំរបស់មិត្តសិល្បករ ដែលកំពុងតែស្នាក់នៅ និងធ្វើការនៅទីក្រុងប៉ារីស។ នៅថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ២០១៧ បងឆាត ភាសាត ស្សង់បាទីស្ទន៍ ភូ នាង កាវិច និងបុរសខ្មែរម្នាក់ទៀត បានណាត់ជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍ Cite ដើម្បីអានសំណៅបកប្រែរបស់ប្រលោមលោកប្រឌិតរបស់អ្នកនិពន្ធខ្មែរ សុទ្ធ ប៉ូលីន ដោយស្សង់បាទីស្ទន៍។ ក្រោយពីបានជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍រួច ពួកយើងបានដើរតាម ការនាំមុខដោយស្សង់បាទីស្ទន៍។ ក្រោយមក យើងបានទីដល់កោះតូចមួយ ដែលមានដើមឈើមួយដើម ធ្លាក់មែកសាខាសំយ៉ុងចុះទៅក្នុងទឹកទន្លេសែន។ យើងបានអង្គុយចុះ ស្សង់បាទីស្ទន៍ក៏ចាប់ផ្តើមអានជាភាសាអង់គ្លេស។ កោះតូចនោះជាកន្លែងដែលខ្ញុំចូលចិត្តបំផុតនៅក្រុងប៉ារីស។

Jean-Baptise PHOU, Me, Chath Piersath, and NEANG Kavich right at the Sen River, Paris.

ខ្ញុំបានស្តាប់ ហើយអ្វីដែលខ្ញុំបានស្តាប់ គឺជាអក្សរសិល្ប៍របស់សុទ្ធ ប៉ូលីន ដែលខ្ញុំធ្លាប់អានពិតប្រាកដមែន។ ខ្ញុំបានធុំក្លិនប៊ិករបស់គាត់ ខ្ញុំបានស្រមៃឃើញសកម្មភាពរបស់គាត់ ក្នុងការបើកបរនៅទីក្រុងប៉ារីស និងវិប្បដិសារីរបស់គាត់ ចំពោះអនាគតរបស់កម្ពុជា។ ពេលយើងដើរត្រលប់មកវិញ ស្សង់បាទីស្ទន៍បានអានបន្តរហូតដល់ចប់។ ពេលត្រលប់មកវិញ យើងបានចូលទៅហាងសៀវភៅភាសាអង់គ្លេស ខ្ញុំបានទិញសៀវភៅបួនក្បាល និងបានទទួលសៀវភៅមួយក្បាល ពីបងឆាតផងដែរ។ គួរឲ្យស្រឡាញ់ណាស់។

បងឆាត Chath Piesath, Jean-Baptiste PHOU, and me in Paris!

បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយ

តើសៀវភៅ “បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយ” ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់​អ្នកនាង ជាស្នាដៃ​ផ្នែកអ្វី? បើពេលប៉ុន្មានក្នុងការនិពន្ធ? ហើយអ្វីជាបុព្វហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យអ្នកនាងនិពន្ធសៀវភៅនេះឡើង?

“បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយ” ជាសៀវភៅប្រលោមលោកច្នៃប្រឌិតផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្រ្តពិត ស្តីពីជីវិតរបស់ស្រ្តីកម្ពុជាម្នាក់ឈ្មោះ ហួត បុប្ផាណា ហៅមុំ និងប្រវត្តិនៃរបត់ប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជាស្តីពីសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ (លន់ នល់) និងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ខ្មែរក្រហម)។ គ្រោងការសរសេររឿងនេះត្រូវចំណាយពេលបីឆ្នាំ ពោលគឺចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០១៧ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០១៩ ទើបចប់សព្វគ្រប់ និងរួចរាល់សម្រាប់បោះពុម្ព។ ការនិពន្ធសៀវភៅនេះ គឺធ្វើឡើងនៅចុងសប្តាហ៍ ថ្ងៃសម្រាកបុណ្យទានជាដើម និងត្រូវការការអាន ស្រាវជ្រាវ សម្ភាស មើលភាពយន្តឯកសារ ប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយអ្នកស្គាល់នាង បុប្ផាណាជាដើម ដើម្បីអ្នកនិពន្ធមានរូបភាពជាក់ស្តែងជាទុនសម្រាប់ការសរសេរ។   គម្រោងនេះជាគម្រោងមួយរបស់សារមន្ទីរគុកទួលស្លែង ដែលគេបានស្នើឱ្យខ្ញុំសរសេរ​។ ដោយការយល់ឃើញថា បុប្ផាណាជាឈ្មោះនារីម្នាក់ ដែលខ្ញុំតែងតែកោតសរសើរ អាណិត និងដក់ក្នុងចិត្តជាយូរមកហើយ ទើបខ្ញុំមិនរួញរាក្នុងការទទួលយកការងារនេះ។ ខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំជាស្រ្តីកម្ពុជាម្នាក់ បុប្ផាណាក៏ជាស្រ្តីកម្ពុជាម្នាក់ ដូចនេះខ្ញុំត្រូវសរសេរពីគាត់ ដើម្បីឱ្យជនជាតិកម្ពុជាដទៃទៀតបានស្គាល់ និងចងចាំនូវវីរភាព ភក្តីភាព និងភស្តុតាងនានានៃប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា ដែលជាទូទៅមិនត្រូវបានគេសរសេរលំអិត។

រូបថត៖ វ៉ាន់ ចាន់ណារ៉ុង/មជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា

តើអ្វីជាគុណតម្លៃនៃសៀវភៅនេះ?

គុណតម្លៃនៃសៀវភៅប្រលោមលោកបែបប្រវត្តិសាស្រ្ត «បុប្ផាណា៖ ផ្កាមិនរុះរោយ» គឺទីមួយ គុណតម្លៃប្រវត្តិសាស្រ្ត ពោលគឺក្រៅពីពាក្យពេចន៍បែបប្រលោមលោក ដែលអ្នកនិពន្ធបានតាក់តែង ប្រលោមលោកនេះបានបង្កប់នូវខ្លឹមសារប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលជនជាតិកម្ពុជាគួរយល់ដឹង។ ទីពីរគឺសិល្បៈនៃការសរសេរដែលផ្តោតសំខាន់លើសំឡេងរបស់តួអង្គបុប្ផាណា និងការព្យាយាមបង្ហាញពីវីរភាព ភាពអង់អាច និងក្លាហានរបស់នាងចំពោះភាពជាមនុស្សជាតិ ភក្តីភាព និងស្នេហារបស់នាង។ ទីបីគឺការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកកាច់ទំព័រ និងរចនាក្របមុខសៀវភៅ ដែលបង្កប់ដោយអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ដើម្បីធានាបាននូវសិល្បៈក្របមុខសៀវភៅ ដែលថ្មី និងប្រកបដោយសិល្បៈពិតៗ។ 

ក្នុងនាមជាស្រ្តីកម្ពុជាម្នាក់ ខ្ញុំមានមោទនភាពលើសៀវភៅនេះ ព្រោះបុប្ផាណាជានិមិត្តរូបនៃការជំនះ ភាពតស៊ូ និងភាពអង់អាចរបស់ស្រ្តីកម្ពុជា។ ដូចនេះ វាជាកិត្តិយសណាស់ ដែលខ្ញុំបានចំណាយពេល ស្រាវជ្រាវ និងសរសេរពីរឿងរ៉ាវរបស់គាត់ ដើម្បីជនជាតិកម្ពុជាបានស្គាល់ និងចាំគាត់ក្នុងចិត្តជារៀង រហូត។ ប្រលោមលោកនេះ ជាប្រលោកលោកលើកដំបូងរបស់ខ្ញុំ។ កន្លងមកខ្ញុំសរសេរ និងបោះពុម្ព តែរឿងខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ ការសរសេរពីវីរភាពស្រ្តីមានសភាពតិចតួច នៅឡើយ ដូចនេះ ខ្ញុំមានមោទន ភាពដែលបានចូលរួមចំណែកក្នុងការនិពន្ធពីស្រ្តីកម្ពុជាដ៏សមញ្ញ ប៉ុន្តែគួរឱ្យចងចាំម្នាក់នេះ។ 

តើសៀវភៅ “បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយ” ជាស្នាដៃនិពន្ធចុងក្រោយនាពេលបច្ចុប្បន្ន​របស់​អ្នកនាងឬយ៉ាងណា? ហើយបន្ទាប់ពីនេះ តើអ្នកនាងមានគម្រោងបញ្ចេញស្នាដៃថ្មីទៀតដែរឬទេ? បើមាន!​ តើមានចំណងជើងអ្វី? និងគ្រោងចេញផ្សាយជាផ្លូវការនៅខែណាដែរ?

សៀវភៅប្រលោមលោកច្នៃប្រឌិតផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្រ្តពិត “បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយ” ជាសៀវភៅប្រលោមលោកលើកទីមួយរបស់ខ្ញុំ ដែលបានបោះពុម្ពនៅចុងឆ្នាំ២០១៩។ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០នេះ ខ្ញុំគ្រោងបញ្ចប់ និងបោះពុម្ពស្នាដៃប្រលោមលោកមួយចំណងជើងទៀត ដែលមានចំណងជើងថា «សៀវភៅកំណត់ហេតុ» ដែលជាសៀវភៅប្រលោមលោកប្រឌិត ស្តីពីនារីម្នាក់ ដែលជំនះ និងបន្តការសិក្សានៅប្រទេសអូទ្រីស ទោះមានបញ្ហាគ្រួសារ ជំនះលើគំនាបប្រពៃណីសង្គមប្រវត្តិអតីតកាលជូរចត់ ស្មុគស្មាញយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ខ្ញុំគ្រោងនឹងចេញឱ្យទាន់ពិព័រណ៍សៀវភៅកម្ពុជាលើកទី៩នេះ។

សូមអ្នកនាង បង្ហាញពីតួនាទីការងារទាំងអស់​របស់អ្នកនាងនាពេលបច្ចុប្បន្នេះ តើមានមុខងារតួនាទីការងារអ្វីខ្លះ?

ខ្ញុំជាសហស្ថាបនិកគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយកម្ពុមេរា ដែលខ្ញុំជាអ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅ និងក៏ជាអ្នកកែសម្រួលអក្ខរាវិរុទ្ធ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់លើគម្រោងបោះពុម្ពសៀវភៅនានា។ ក្រៅពីនេះ ខ្ញុំជាសហស្ថាបនិកក្រុមស្លាបប៉ាកកាខ្មែរ បង្កើតកម្មវិធីអក្សរសិល្ប៍នានាដូចជាកម្មវិធីអានកំណាព្យ កម្មវិធីជួបជុំអ្នកនិពន្ធ និងមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ជាដើម។ ក្រៅពីការងារជាអ្នកនិពន្ធ ខ្ញុំធ្វើការពេញម៉ោងជាប្រធានកម្មវិធីចំណេះដឹង បណ្តាញ និងគោលនយោបាយនៅអង្គការសិល្បៈខ្មែរអមតៈ ដែលជាអង្គការសិល្បៈធំមួយនៅកម្ពុជា មានបេសកកម្មអភិវឌ្ឍ និងអភិរក្សសិល្បៈ និងវប្បធម៌នៅកម្ពុជា។

ជាចុងបញ្ចប់ តើអ្នកនាងមានអ្វីចង់​និយាយ​ទៅអ្នក​និពន្ធ​ ក៏ដូចជា​បងប្អូនខ្មែរទូទៅដែរឬទេ?

សម្រាប់អ្នកនិពន្ធ ខ្ញុំគិតថា យើងគួរនាំគ្នាពង្រឹងការយល់ដឹង និងហ្វឹកហាត់សរសេរបន្ថែមទៀត។ ការរៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមក ជារឿងល្អគួរឱ្យលើកទឹកចិត្ត។ សម្រាប់អ្នកអាន ខ្ញុំសូមសម្តែងការសប្បាយចិត្ត ដែលអ្នកអាននៅកម្ពុជាមានការរីកចម្រើន និងកើតសរសើរដល់ពួកគេ ដែលបានគាំទ្រអ្នកនិពន្ធនៅកម្ពុជាតាមរយៈការទិញសៀវភៅពីអ្នកនិពន្ធ។

រូបថត៖ Creator

ប្រសិនបើប្រិយមិត្តចង់ទិញសៀវភៅនេះយកទៅអាន តើពួកគាត់អាចរកទិញបានដោយវិធីណា? និងនៅតាមកន្លែងណាខ្លះ?

សម្រាប់អ្នកនៅឆ្ងាយ និងមិនមានពេលមកទិញសៀវភៅនេះ អ្នកអានអាចទូរស័ព្ទទៅលេខ 015 79 10 72/ 098 98 80 03 ខាង Creator Book ដែលទទួលសិទ្ធិលក់ផ្តាច់មុខនឹងរៀបចំផ្ញើជូន ដោយអ្នកអានត្រូវចេញថ្លៃផ្ញើបន្ថែមពីលើតម្លៃសៀវភៅ។ សម្រាប់អ្នកនៅភ្នំពេញ អ្នកអានអាចរកសៀវភៅ បុប្ផាណា ផ្កាមិនរុះរោយនៅបណ្ណា ល័យបញ្ញវន្ត, មជ្ឈមណ្ឌលសោតទសន៍បុប្ផាណា, និងហាងលក់សៀវភៅស្រលាញ់សៀវភៅ។

វង្ស សុជាតា មិត្តជិតស្និទ្ធ និងខ្ញុំ (រូបថត៖ វ៉ាន់ ចាន់ណារ៉ុង/មជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា

មនុស្សឈ្មោះប្រកែក ‘Rejection is Someone’s Name’

គាត់ឈ្មោះប្រកែក
ពូកែខាងបែក
ប្រកែកមិនព្រម
វែករកការពិត
ពិនិត្យឲ្យល្មម
ប្រកែកមិនតម
ទទួលការពិត។

ស្អីក៏គេល្អ
កុំហ៊ានមាត់ក
រកកាករកល្អិត
ថាខ្យល់ក្រខ្វក់
ប៉ះសុខភាពស្និទ្ធ
តាមក្រសួងគិត
ខ្យល់ឥតជាតិពុល។

គាត់ឈ្មោះប្រកែក
គាត់នៅតែស្រែក
ឆ្កែនៅតែព្រុស
ស្រែកកោកស្រែកកាក
កាត់ក្បាលប្តូរឈ្មោះ
ឆ្កែនៅតែជុះ
ក្បាលនៅតែលើ ក។

17 មករា ២០២០

កំណត់ហេតុអ្នកនិពន្ធ

ភិរុណ បុគ្គលិកម្នាក់នៃសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បាននាំខ្ញុំទៅបន្ទប់ជាន់ក្រោម ដែលសារមន្ទីរបានរៀបចំជាពិព័រណ៍តូចមួយសម្រាប់នាងបុបា្ផណា។ ខ្ញុំសម្លឹងកែវភ្នែកទាំងគូរបស់នាងទាំងក្តុកក្តួល។ ភ្នែកដែលគ្មានតក់ស្លុតចំពោះអ្វីសោះ នៅតែមានរស្មីផ្លេកៗ ស្រស់ញញឹម ស្ថិតនៅចំពោះមុខខ្ញុំ។ តាមពិតទៅ ខ្ញុំខំទប់ទឹកភ្នែកខ្លាំងណាស់។ ខ្ញុំមិនហ៊ានសម្លឹងភ្នែកគាត់ចំពេកទេ ព្រោះវាតែងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំខ្មាសអៀនទៅវិញ ដែលបើប្រៀបធៀបនូវសេចក្តីក្លាហានរបស់នាង គឺខ្ញុំមិនមានអ្វីប្រដូចទេ។

ទោះបីជាភ្ញៀវទេសចរកំពុងដើរចុះដើរឡើង មើលពិព័រណ៍នោះ ខ្ញុំនៅតែសម្លឹងមើលរូបថតរបស់ស្រ្តីខ្មែរម្នាក់នេះ ដែលដូចជាជនរងគ្រោះកម្ពុជាដទៃទៀតដែរ បានស្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ និងមិនអស់ចិត្ត។ នាងមិនមានឱកាសក្នុងការបង្ហាញឲ្យអស់ពីទឹកចិត្ត ពោលគឺបានត្រឹមតែសរសេរសំបុត្រស្នេហាទៅប្តីរបស់នាង និងរៀបរាប់អំពីសេចក្តីព្រួយ និងទុក្ខលំបាករបស់នាងប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់ពីបានឈរសម្លឹងមើលភ្នែករបស់នាងមួយស្របក់ និងខំទប់ទឹកភ្នែកមិនឲ្យស្រក់មក ភិរុណបាននាំខ្ញុំទៅអុជធូប ដើម្បីសូមការអនុញ្ញាតពីវិញ្ញាណក្ខន្ធនាងបុបា្ផណា និងសូមព្រលឹងរបស់នាងជួយថែរក្សា ផ្តល់កម្លាំងចិត្ត និងជួយប្រសិទ្ធពរឲ្យគម្រោងសរសេរប្រលោមលោកអំពីជីវិតរបស់នាងទទួលបានជោគជ័យ។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៧ លោក ឆាយ    វិសុទ្ធ​ ដែលបច្ចុប្បន្ន ជានាយកសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បានណាត់ជួបខ្ញុំ និងសុជាតា មិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ខ្ញុំ នៅភោជនីយដ្ឋានមួយ​នៅម្តុំបឹងកេងកង។ គាត់បានប្រាប់អំពីបំណងចង់ចងក្រងប្រវត្តិរបស់គាត់ ជាសៀវភៅប្រលោមលោក។ ដោយយើងទាំងពីរនាក់ សុជាតា​ និងខ្ញុំ ជាអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោក និងមានបទពិសោធន៍បោះពុម្ពសៀវភៅស្រាប់ ពួកយើងយល់ព្រមមួយរំពេច និងមានសេចក្តីអំណរយ៉ាងខ្លាំង ដែលត្រូវបានអញ្ជើញជាអ្នកនិពន្ធអំពីជីវិតរបស់នាង​បុបា្ផណា។

ចាប់ពីពេលនោះមក ខ្ញុំត្រូវរំលែកកាលវិភាគដ៏មមាញឹកពីការងារពេញម៉ោង មកសារមន្ទីរទួលស្លែង ដើម្បីអាន និងស្រាវជ្រាវលំអិតពីខ្សែជីវិតរបស់នាង និងដើម្បីបានគំនិតមកសរសេរបែបច្នៃប្រឌិត។ បន្ទាប់ពីបានគំនិតខ្លះហើយ ខ្ញុំ និងសុជាតាបានជួប និងពិភាក្សាគ្នាជារឿយ អំពីឈុតឆាកនៃខ្សែរឿងនេះ។ ក្រោយមក ពួកយើងក៏បានបែកចែកជាវគ្គ ដូចដែលអ្នកអានបានអានរួចមកហើយនេះ។ ក្រៅពីការអានលិខិតរបស់នាង និង ដែត ខ្ញុំបានមើលភាពយន្តឯកសារទាក់ទងនឹងនាងបុប្ផាណានៅមជ្ឈមណ្ឌលសោតទសន៍បុប្ផាណា ប្រឹក្សានឹងឯកសារយោងតាមសៀវភៅ និងព័ត៌មានតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺនែតបន្ថែម។

ខ្ញុំពិតជាមានក្តីរំភើបណាស់ ដែលផលិតករភាពយន្ត លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី តាមរយៈលោក ជា សុភាព នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា ផ្តល់ឱកាស និងពេលវេលាជជែកប្រឹក្សាជាមួយខ្ញុំ ដែលនាំឱ្យមានគំនិតមួយចំនួនទៀតក្នុងការសរសេររឿងនេះ។ ឆ្លៀតឱកាសនេះ ខ្ញុំសូមអរគុណដល់អ្នកអាន ដូចជា គឺ សុជាតា ជា សុភាព ជ័យ ច័ន្ទកិត្យា វង្ស​ សុជាតា និងជាពិសេសក្រុមការងារចងក្រង និងស្រាវជ្រាវឯកសារនៅសារមន្ទីរទួលស្លែង ដែលបានផ្តល់មតិត្រលប់ដ៏មានតម្លៃ និងជាហេតុនាំឱ្យខ្ញុំ ខិតខំស្រាវជ្រាវបន្តទៀត ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវភាពសុក្រិតតាមតែអាចធ្វើបាន។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំនៅតែដឹងថា អ្វីដែលខ្ញុំបានសរសេរ មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិត និងរឿងរ៉ាវបង្កប់ពីក្រោយដោយអស់សេចក្តីបានឡើយ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា រឿងប្រលោមលោកមួយនេះ នឹងជាគន្លឹះបន្ត ជាទុន សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និពន្ធនានា នាពេលអនាគត។

សម្រាប់ខ្ញុំ គម្រោងសរសេរនេះ គឺជាកិត្តិយសមួយយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ខ្ញុំ។ កាន់តែសរសេរ​ ខ្ញុំកាន់តែស្ញើចសរសើរពីវីរភាពរបស់នាង ដែលហ៊ានផ្គើន មិនញញើត និងមិនចុះញមនឹងភាពអយុត្តិធម៌ បើទោះបីជានាង ត្រូវប្រឈមមុខនឹងសេចក្តីស្លាប់ក៏ដោយ។ បុបា្ផណា គឺជានារីខ្មែរម្នាក់ ដែលខ្ញុំតែងតែគិតថាជាស្រ្តីគម្រូ និងជាភ័ស្តុតាងមួយស្តីពីភាពអង់អាចក្លាហាន ក្នុងការបញ្ចេញពីអារម្មណ៍ ក្តីស្រឡាញ់ និងភក្តីភាព និងការទាមទារនូវយុត្តិធម៌សម្រាប់នាង ប្តីនាង និងសេចក្តីស្នេហារបស់នាង។ រឿងរ៉ាវរបស់នាង បានធ្វើឱ្យខ្ញុំគិតថា​ប្រហែលជានៅមានរឿងរ៉ាវតស៊ូ រើបំរាស់ ជំនះនឹងរបបយង់ឃ្នងនេះច្រើនទៀត ​ដែលគួរតែត្រូវបានគេស្រាវជ្រាវ ចងក្រងទុកជាឯកសារបន្ថែមទៀត។

ខ្ញុំសូមឧទ្ទិសដល់ព្រលឹង ភាពមុះមុត មិនចុះញ៉មរបស់នាង ដោយសៀវភៅមួយក្បាលនេះ។ សូមព្រលឹងនាង និងប្តីឈ្មោះដែត ដែលបានទទួលមរណភាពដោយអយុត្តិធម៌បំផុតនៅ បានទៅដល់សុគតិភពកុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ។ ខ្ញុំសូមឱ្យវីរភាពរបស់នាងបុប្ផាណានៅតែបន្តរស់រានក្នុងបេះដូងជនជាតិកម្ពុជាជានិច្ចនិរន្តរ៍។​

រាជធានីភ្នំពេញ, ៣០ មីនា ២០១៧

សូ ភីណា