ចលនា Black Lives Matter

Photo credit: Chichago Sun Times

ពេលមាននរណាម្នាក់សរសេរថា៖ ស្រ្តីជាជនរងគ្រោះនៃអំពើហិង្សា គេមិនមែនមានន័យថាបុរស ឬភេទដទៃ (ច្រើនទៀត) មិនរងអំពើហិង្សាទេ! គេគ្រាន់តែមានន័យថា ស្រ្តីជាជនរងគ្រោះនៃអំពើហិង្សា និងសូមចូលរួមទប់ស្កាត់ និងការពារពួកគេពីអំពើហិង្សាផង។ គេមិនមែនមានន័យថា ស្រ្តីជាជនរងគ្រោះនៃអំពើហិង្សា ហើយគេបំភ្លេច ឬគេមិនទទួលស្គាល់ថា ជនដទៃទៀតមិនបានរងអំពើហិង្សាទេ!


នៅពេលមាននរណាម្នាក់លើកឡើងថា ស្រ្តីជាជនរងគ្រោះនៃអំពើហិង្សា ហើយមាននរណាម្នាក់ទៀត ជជែកថា បុរសក៏រងគ្រោះដែរ! ពេលនោះហើយ ដែលសំឡេងមួយនេះមានអាចមានន័យថា យកចិត្តទុកដាក់អីតែលើស្រ្តី? ជនដទៃទៀតម្តេចមិនយកចិត្តទុកដាក់ផង?


ប្រធានបទស្រដៀងនេះ បានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុក ទាក់ទងនឹងការជជែកគ្នាអំពី Black Lives Matter និងមតិមួយទៀត ដែលស្រែកថា អលឡាយមែធឺៗៗ!


ដូចខាងលើដែរ Black Lives Matter គឺជាចលនាមួយ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅប្រទេសជាច្រើន កំពុងទាមទារសិទ្ធិស្មើភាពគ្នា ប្រឆាំងនឹងការប្រើអំពើហិង្សា និងនិទណ្ឌភាពរបស់ប៉ូលីសអាមេរិក។ ចលនានេះមិនមែនប្រឆាំងនឹងការយល់ថា ជីវិតដទៃទៀតមិនសំខាន់ ឬអសមភាពនឹងជីវិតជនជាតិស្បែកខ្មៅទេ។ តាមពិតទៅ ចលនានេះគឺជាចលនាមួយ ដែលទាមទារឲ្យមានគោលការណ៍គោរពសិទ្ធិមនុស្សជាសាកល។

មានមតិជាច្រើន ដែលលើកឡើងថា ឃើញតែបាតុកម្ម ឃើញតែដុតបំផ្លាញ លួច…ហើយបាតុកម្មហ្នឹងនាំឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីទៅ? គួរមានការបកស្រាយច្រើនទាក់ទងនឹងការយល់ឃើញនេះ។ ទីមួយ គេត្រូវវែកញែកឲ្យដាច់ពីបាតុករអហិង្សា និងអ្នកបន្លំលួច ដុតបំផ្លាញទ្រពសម្បត្តិនានា។ បាតុករអហិង្សាទាំងនោះ មិនមានបំណងឱ្យមានអំពើហិង្សាដូចនេះទេ! តែមានជនខិលខូច ឆក់ឱកាសក្នុងវិបត្តិនេះ ដើម្បីលួច និងមានចេតនាបំផ្លាញមុខមាត់ចលនាBlack Lives Matter នេះ។ មានវីដេអូជាច្រើន ដែលគេបានថតជនខិលខូច ដែលក្នុងនោះមានស្បែកសផងដែរ ដែលបន្លំខ្លួនក្នុងចំណោមបាតុករទាំងនោះ​។ ទីពីរ គេត្រូវសិក្សា និងឈ្វេងយល់ពីប្រភពគួរឲ្យជឿទុកចិត្តអំពីការផ្លាស់ប្តូរ ដែលរងឥទ្ធិពលពីចលនា Black Lives Matter នេះ។ មានការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៅតាមរដ្ឋជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្រុង Minneapolis នៃរដ្ឋម៉ូនីសូតា ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងនេះ បានបោះឆ្នោតលុបចោលអង្គភាព និងថវិកាពីរបស់ប៉ូលីស។ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក អភិបាលក្រុងបានសន្យាថា នឹងកាត់ថវិកាពីស្ថាប័នប៉ូលីស និងមានរដ្ឋខ្លះទៀតបានបង្កើតគណៈកម្មការដាក់វិន័យប៉ូលីសដែលប្រើកម្លាំងលើជនសង្ស័យជ្រុលហួសហេតុជាដើម។ សូមចុចអានអត្ថបទនេះ ដើម្បីអានព័ត៌មានបន្ថែម។


នៅពេលមានគេលើកឡើងថា លើកអីតែ Black Lives Matter? ជីវិតទាំងអស់គឺសំខាន់។ ចុះនរណានិយាយថា ជីវិតផ្សេងទៀតមិនសំខាន់? អត់ទេ! ការដែលនិយាយថា ជីវិតគ្រប់គ្នាក៏សំខាន់ដែរ គឺជាចេតនាមួយរបស់ស្បែកសដែលរើសអើងជាតិសាសន៍ (White suprimacist) ដែលមានបំណងបំបែកឥទ្ធិពលរបស់ចលនា Black Lives Matter នោះឱ្យចុះខ្សោយទៅវិញ ព្រោះពួកគេមិនចង់ឃើញមានភាពស្មើភាពគ្នាជាមួយជនជាតិផ្សេងទៀត ដែលគ្មានស្បែកសដូចពួកគេ។ សូមបញ្ជាក់ថា មិនមែនគ្រប់ជនជាតិស្បែកស សុទ្ធតែអ្នករើសអើងទេ។ នៅពេលនេះ លើសពេលណាៗទាំងអស់ ជនជាតិស្បែកសបានចូលរួមយ៉ាងច្រើនលើសលប់ ជាមួយជនជាតិស្បែកខ្មៅ ព្រោះពួកគេយល់ឃើញថា ជនជាតិស្បែកខ្មៅពិតជារងគ្រោះដោយសារអំពើរើសអើងជាតិសាសន៍រាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ និយាយម៉្យាងទៀតថា ចលនា Black Lives Matter នេះ កំពុងផ្តោតលើបញ្ហាដែលកំពុងកើតឡើងទៅលើជនជាតិស្បែកខ្មៅ ដែលជាបញ្ហារសើប ជិះជាន់ កេងប្រវ័ញ្ច ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់ ពីសំណាក់ជនជាតិស្បែកសរាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ តាមរយៈរូចត្លុកខាងក្រោមនេះ បង្ហាញថាពីបញ្ហានេះ។

http://chainsawsuit.com/comic/2016/07/07/all-houses-matter-the-extended-cut/

ខ្ញុំដឹងថា បងប្អូនដែលលើកឡើងថា «ជីវិតទាំងអស់គ្នាគឺសំខាន់» មានបំណងល្អ ព្រោះគាត់ចង់ឃើញមានការទាមទារសិទ្ធិ និងយកចិត្តទុកដាក់ដល់ជនជាតិដទៃទៀត ដូចជាជនជាតិរ៉ូហីងញ៉ា (ភូមា), ជនជាតិអ៊ុយហ្គួរ (ចិន), ជនជាតិភាគតិចវៀតណាម ដែលបានកើតនិងរស់នៅកម្ពុជា ជនជាតិដើម​នៅអូស្ត្រាលី ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន ដែលរងគ្រោះរាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ តែការលើក All Lives Matter នៅពេលនេះ នៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ជាពិសេសនៅពេលដែល Black Lives Matter កំពុងមានឥទ្ធិពលនេះ ហាក់ដូចជាលើកជាសំឡេងថា ស្រែកអីតែសម្រាប់ស្បែកខ្មៅ? បញ្ឈប់ទៅ! គួរតែគិតគូរពីជីវិតទាំងអស់គ្នាវិញ! ឬក៏ដូចត្លុកនោះអ៊ីចឹង ដែលថា ផ្ទះអ្នកនោះក៏សំខាន់ ដែលទាំងផ្ទះដែលគេសុំឲ្យគេជួយនោះកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅនោះ។

តាមពិតទៅ ចលនា Black Lives Matter កាន់តែរីករាយ​ ប្រសិនបើមានចលនាទាមទារសិទ្ធិសម្រាប់ជនជាតិដទៃទៀត នៅពេលមានវិបត្តិកើតឡើងទៅលើជនជាតិភាគតិច ដែលងាយរងគ្រោះទាំងនោះ! តែហេតុអ្វីទើបតែផុសឡើងនៅពេលមានចលនា Black Lives Matter នេះទៅវិញ?

ម្តងហើយ ម្តងទៀត ការដែលមានចលនា Black Lives Matter មិនមែនមានន័យថាជីវិតផ្សេងទៀតមិនសំខាន់ទេ។

Photo credit: Chichago Sun Times

A Social Worker? Why Do you Write?

I was asked the question quite frequently. Some people are genuinly curious while some others mockingly asked ‘You studied Social Work. But why did you become a writer?

My initial response was ‘Well, maybe I want to contribute to a social issue I’ve observed?’ Consequently, the repeated questions make me think further. Why do I write?

Readings as a child​​ might be a big influence on becoming a writer. When I was able to read, my mum was a book vendor. She was really good with her business. She bought many serial of novels. During the 80s, most novels were written by hands and then copied by hands and sold to various provinces. My mum rent those novels to her villagers. I remembered one corner of our house was to stock piles those books. I also remember that mum was not keen for me to read those romance novels. Well, like many traditional parents, she was raised to believe that readings bring more bad than good to girls. I could not understand why but I did manage to read the novels anyway. I read many books when she was not around.

A hand written novel. Photo by Novelist Tim Many. This hand written book probably is nearly 40 years old.

Many people were heavy readers. My mum’s book rental business went so well was due to the fact that many people read. Villagers came and rent the novels. When finished they returned the books and rent another series. This went on and on. Occasionnally, she needed to buy new novels as villagers were asking for new books to read. One night, mum’s hair caught fire from a lamp while she spent almost the whole night reading her favorite novel. This evidence tells that people do read if books are conveinent, affordable and accessible to them.

A front cover of a hand written book. Photo from Tim Many, a senior writer/novelist

While mum had plenty of novels at home, dad always bought books from Phnom Penh and brought them home. I remembered I was so happy to hold those shining books. I read all of those. He himself is also a heavy reader and has a talent in editing Khmer literature. If you give a draft to him, he would fine every minor spellings and able to suggest for changes/revisions of the draft.

I kept writing throughout my life. During my university life, I wrote many poetry. Once, when I was seversely sick and needed to stay home. I needed to skip class for a few weeks. I missed my classmates so much. So I wrote a long poems to describe everyone of them. Later, I also write but not frequent propably due to work and lack of future aspiration. Though my writing was on and off I did write on diary and a blog I created.

World Poetry Day. Photo by Chheangly

Social Work education helps me with voice finding in my writing. After graduation from Australia with a Master Degree in Social Work, I started to write again and this time I made it go far. Soon upon returned, I noticed some challenges within Cambodia societry especially people’s mindsets on how women should behave. Co-founded with my friend Hout Socheata, Kampu Mera Editions was established in 2013, two years after I came back from Australia. After its establishement in 2015, we have published 5 titles, three of which are short story collections, one is a historical novel (Bophana, the Flower that Never Wilts), and another one is a translation from French. With social work background, it helps me balance my literary value veruse economic driven value.

After these reflections, I think even thought I had not published until 2015, I have been reading and writing since a very young age. So becoming an author now should not be a doubt for others. I strongly believe that reading as a child helps, attending creative writing workshops, and social work background do buulding me as a writer now.

A poetry reading event. Photo by: Chheangly

Without Me, She Has Gone…

I stood behind her. She was not too far from me. She was there. I could see her. She turned and looked at me as if she wished to send me a signal. I wondered. Then she started to walk ahead. Immediately I felt my danger and suddenly I reached my right hand to her aiming to catch her right shoulder begging her to stop. I could not reach her. She kept walking ahead of me. My hearts had started to race.

Scared, I started to run to catch up with her speedy steps. I tried and tried and tried. I needed to stop in between to catch my breath before I could continue. She was way ahead. Her speed was stable and she did not even turn back to see me who was desperately struggling to stop her from moving without me. She did not turn back even once.

After trying many times, my feet stopped listening to me. They did not really care how much on earth I wanted them to carry my upper body to move forward. They were shaking. They sent a strong deadly messages to me that it was enough to try. I should stop chasing her.

She had already disappeared. I could see her no more. She had completely gone. Finally, she’s gone. For good.

Since I could not see her anymore, I looked back behind my back. Everything I could see now was all the problem for me and my country people to carry on our burden shoulders. The village is empty. Drunk young men are singing drunkenly all days and nights. Women apply whitening creams on their faces and every edge of their skins. Some others have their noses, lips, nipples, breasts, eyes, eyebrows, chins, cheeks a redo under the unhygienic knife to go inside their skins with high price. Young boys and girls are drinking and injecting heroin into their veins in the name of the modern-day friendship. Health centres are also empty. There are nurses but they are actively urged their patients to go to their home clinics instead with the hope of robbing their innocent patients’ hard-earned money, the money from borrowing greedy microfinance institutions. Old women burn countless plastic bags they greedily ask from the markets. Young children speak to each other in English…

I thought to myself. I can’t blame her. She has gone for good. She has been waiting for us for decades but still, we didn’t even want to move a single step and sometimes we even move backwards. It looks as if we are tasting the same mistake we used to wrongly committed a hundred years ago. I wish her well.

Hopelessly I walk back to my underdeveloped villages and slowly join the drunken men and sing karaoke whole days.

ក្រុងប៉ារីសនាឆ្នាំ២០១៧

ខ្ញុំបានទៅលេងទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។ ខ្ញុំតែងតែគិតថា ក្រៅពីទៅទស្សនាទីកន្លែងទេសចរណ៍សំខាន់ៗ និងបានញ៉ាំអាហារឆ្ងាញ់ នឹងគ្មានអ្វីជាពិសេសទេ។ តែតាមពិត ខ្ញុំបានទទួលនូវបទពិសោធន៍ចំនួនបីដ៏គួរឲ្យរំភើបរីករាយ។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អំពីបទពិសោធន៍ទាំងបីនេះ។

NEANG Kavich, film maker, and me!

ទីមួយគឺការទទួលបានការស្នាក់នៅផ្ទះរបស់មិត្តភត្តិបារាំងម្នាក់ ដែលផ្ទះនោះស្ថិតនៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃទីក្រុងប៉ារីស។ សង្កាត់នោះគឺ បាស្ទីយ៍ (Bastille) និងស្ថិតនៅលើផ្លូវ រូ ឌឺ ឡាប (Rue de Lappe)។ នៅពេលយប់ ផ្លូវមួយនេះគឺអ៊ូអរណាស់ ពោរពេញទៅដោយយុវវ័យ ដើរត្រសងពាសពេញផ្លូវ រកចូលបា ក្លឹប និងអាហារនាពេលល្ងាចដ៏សែនមនោរម្យ។ បន្ទប់ដែលខ្ញុំស្នាក់នៅ គឺតូចយកតែមែនទែន ពោលគឹសម្រាប់តែមនុស្សតែម្នាក់គត់ស្នាក់នៅ។ បើនៅពីរនាក់ នោះគេនឹងដើរបុកតែគ្នា ជាមិនខាន។ នៅពេលដែលខ្ញុំប្រាប់មិត្តភក្តិដទៃទៀត អំពីអសយដ្ឋានដែលខ្ញុំបានស្នាក់នៅនៅទីក្រុងប៉ារីស គ្រប់គ្នាពោលថា «ឱ! នេះបានចំជាកណ្តាលទីក្រុងមែន!»។ ខ្ញុំពិតថាសំណាងណាស់ ដែលបានទទួលបានបទពិសោធន៍វប្បធម៌ប៉ារីសយ៉ាងពិតប្រាកដ។

I love those leaves…

បទពិសោធន៍ទីពីរគឺ ការជួប សុបុត្រា ដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូង ហើយគឺនៅទីក្រុងប៉ារីសទៅទៀត។ ខ្ញុំស្គាល់សុបុត្រាតាមរយៈសុជាតា មិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ខ្ញុំ។ ក្រោយមក សុបុត្រាបានផ្ញើរឿងខ្លីចំនួន២ចំណង ដែលក្រោយមកកម្ពុមេរា បានសម្រេចជ្រើសរើសរឿងមួយចំណងជើង «ខុសគេ» ដើម្បីដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងការបោះពុម្ពលើកទីបី របស់កម្ពុមេរា ប្រចាំឆ្នាំ២០១៧ «ប៉ុនធឿន ២០១៧ និងរឿងខ្លីដទៃទៀត»។ ក្រោយពេលដែលបានដឹងថា ខ្ញុំនឹងទៅលេងប៉ារីស ខ្ញុំបានប្រាប់សុបុត្រាឲ្យដឹង។ ក្រោយមក យើងក៏បានណាត់ជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍រថភ្លើងក្រោមដី មីស៊្សែល នៅច្រកចេញទឹកធ្លាក់ (ខ្មែរយើងចំណាំហៅថានាគបាញ់ទឹក)។ ដោយសារគ្មានអ៊ីនធឺនែត ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្តចូលផឹកកាហ្វេមួយកែវនៅហាងកាហ្វេមួយឈ្មោះ Café Saint Severin Saint Michel ដើម្បីអាចទូរស័ព្ទទៅសុបុត្រា។ ក្រោយពីបានជួបគ្នា សុបុត្រាបាននាំខ្ញុំទៅទីកន្លែងជាច្រើន ហើយអ្វី ដែលពិសេសនោះគឺ គេបានប្រាប់ខ្ញុំអំពីរឿងរ៉ាវជាច្រើន ដែលទាក់ទងនឹងទីកន្លែង ដែលគេបាននាំខ្ញុំទៅ។ បើខ្ញុំដើរម្នាក់ឯង ខ្ញុំប្រាកដជាមិនបានដឹងនូវរឿងរ៉ាងទាំងអស់នោះទេ។ រឿងមួយគឺទាក់ទងនឹងរូបសំណាក ដែលនៅអ៊ឺរុប ដែលភាគច្រើនគេឆ្លាក់ជារូបមនុស្សស្រាត។ សុបុត្រា បាននិយាយថា ប្រជាជននៅអ៊ឺរុបគិតថា «គ្មានអ្វីល្អស្អាតជារូបរាងកាយរបស់មនុស្សនោះទេ!»។ សុបុត្រាក៏បាននិយាយពាក្យខ្មែរយ៉ាងច្បាស់ៗ ដែលស្ទើរតែមិនគួរឲ្យជឿថា ជាអណិកជនខ្មែររស់នៅទីក្រុងប៉ារីសជាង១០ឆ្នាំមកហើយនោះទេ។ ជាចុងក្រោយ គេបាននាំខ្ញុំទៅ Pavilion du Cambodge ដែលនៅទីនោះ ខ្ញុំបានឃើញកូនខ្មែរមួយចំនួន បានខិតខំចំណាយពេលថ្ងៃអាទិត្យ ទៅហាត់រៀនរបាំខ្មែរបុរាណ។

ទីបីគឺជាការជួបជុំរបស់មិត្តសិល្បករ ដែលកំពុងតែស្នាក់នៅ និងធ្វើការនៅទីក្រុងប៉ារីស។ នៅថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ២០១៧ បងឆាត ភាសាត ស្សង់បាទីស្ទន៍ ភូ នាង កាវិច និងបុរសខ្មែរម្នាក់ទៀត បានណាត់ជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍ Cite ដើម្បីអានសំណៅបកប្រែរបស់ប្រលោមលោកប្រឌិតរបស់អ្នកនិពន្ធខ្មែរ សុទ្ធ ប៉ូលីន ដោយស្សង់បាទីស្ទន៍។ ក្រោយពីបានជួបគ្នានៅស្ថានីយ៍រួច ពួកយើងបានដើរតាម ការនាំមុខដោយស្សង់បាទីស្ទន៍។ ក្រោយមក យើងបានទីដល់កោះតូចមួយ ដែលមានដើមឈើមួយដើម ធ្លាក់មែកសាខាសំយ៉ុងចុះទៅក្នុងទឹកទន្លេសែន។ យើងបានអង្គុយចុះ ស្សង់បាទីស្ទន៍ក៏ចាប់ផ្តើមអានជាភាសាអង់គ្លេស។ កោះតូចនោះជាកន្លែងដែលខ្ញុំចូលចិត្តបំផុតនៅក្រុងប៉ារីស។

Jean-Baptise PHOU, Me, Chath Piersath, and NEANG Kavich right at the Sen River, Paris.

ខ្ញុំបានស្តាប់ ហើយអ្វីដែលខ្ញុំបានស្តាប់ គឺជាអក្សរសិល្ប៍របស់សុទ្ធ ប៉ូលីន ដែលខ្ញុំធ្លាប់អានពិតប្រាកដមែន។ ខ្ញុំបានធុំក្លិនប៊ិករបស់គាត់ ខ្ញុំបានស្រមៃឃើញសកម្មភាពរបស់គាត់ ក្នុងការបើកបរនៅទីក្រុងប៉ារីស និងវិប្បដិសារីរបស់គាត់ ចំពោះអនាគតរបស់កម្ពុជា។ ពេលយើងដើរត្រលប់មកវិញ ស្សង់បាទីស្ទន៍បានអានបន្តរហូតដល់ចប់។ ពេលត្រលប់មកវិញ យើងបានចូលទៅហាងសៀវភៅភាសាអង់គ្លេស ខ្ញុំបានទិញសៀវភៅបួនក្បាល និងបានទទួលសៀវភៅមួយក្បាល ពីបងឆាតផងដែរ។ គួរឲ្យស្រឡាញ់ណាស់។

បងឆាត Chath Piesath, Jean-Baptiste PHOU, and me in Paris!

កំណត់ហេតុអ្នកនិពន្ធ

ភិរុណ បុគ្គលិកម្នាក់នៃសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បាននាំខ្ញុំទៅបន្ទប់ជាន់ក្រោម ដែលសារមន្ទីរបានរៀបចំជាពិព័រណ៍តូចមួយសម្រាប់នាងបុបា្ផណា។ ខ្ញុំសម្លឹងកែវភ្នែកទាំងគូរបស់នាងទាំងក្តុកក្តួល។ ភ្នែកដែលគ្មានតក់ស្លុតចំពោះអ្វីសោះ នៅតែមានរស្មីផ្លេកៗ ស្រស់ញញឹម ស្ថិតនៅចំពោះមុខខ្ញុំ។ តាមពិតទៅ ខ្ញុំខំទប់ទឹកភ្នែកខ្លាំងណាស់។ ខ្ញុំមិនហ៊ានសម្លឹងភ្នែកគាត់ចំពេកទេ ព្រោះវាតែងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំខ្មាសអៀនទៅវិញ ដែលបើប្រៀបធៀបនូវសេចក្តីក្លាហានរបស់នាង គឺខ្ញុំមិនមានអ្វីប្រដូចទេ។

ទោះបីជាភ្ញៀវទេសចរកំពុងដើរចុះដើរឡើង មើលពិព័រណ៍នោះ ខ្ញុំនៅតែសម្លឹងមើលរូបថតរបស់ស្រ្តីខ្មែរម្នាក់នេះ ដែលដូចជាជនរងគ្រោះកម្ពុជាដទៃទៀតដែរ បានស្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ និងមិនអស់ចិត្ត។ នាងមិនមានឱកាសក្នុងការបង្ហាញឲ្យអស់ពីទឹកចិត្ត ពោលគឺបានត្រឹមតែសរសេរសំបុត្រស្នេហាទៅប្តីរបស់នាង និងរៀបរាប់អំពីសេចក្តីព្រួយ និងទុក្ខលំបាករបស់នាងប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់ពីបានឈរសម្លឹងមើលភ្នែករបស់នាងមួយស្របក់ និងខំទប់ទឹកភ្នែកមិនឲ្យស្រក់មក ភិរុណបាននាំខ្ញុំទៅអុជធូប ដើម្បីសូមការអនុញ្ញាតពីវិញ្ញាណក្ខន្ធនាងបុបា្ផណា និងសូមព្រលឹងរបស់នាងជួយថែរក្សា ផ្តល់កម្លាំងចិត្ត និងជួយប្រសិទ្ធពរឲ្យគម្រោងសរសេរប្រលោមលោកអំពីជីវិតរបស់នាងទទួលបានជោគជ័យ។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៧ លោក ឆាយ    វិសុទ្ធ​ ដែលបច្ចុប្បន្ន ជានាយកសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បានណាត់ជួបខ្ញុំ និងសុជាតា មិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ខ្ញុំ នៅភោជនីយដ្ឋានមួយ​នៅម្តុំបឹងកេងកង។ គាត់បានប្រាប់អំពីបំណងចង់ចងក្រងប្រវត្តិរបស់គាត់ ជាសៀវភៅប្រលោមលោក។ ដោយយើងទាំងពីរនាក់ សុជាតា​ និងខ្ញុំ ជាអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោក និងមានបទពិសោធន៍បោះពុម្ពសៀវភៅស្រាប់ ពួកយើងយល់ព្រមមួយរំពេច និងមានសេចក្តីអំណរយ៉ាងខ្លាំង ដែលត្រូវបានអញ្ជើញជាអ្នកនិពន្ធអំពីជីវិតរបស់នាង​បុបា្ផណា។

ចាប់ពីពេលនោះមក ខ្ញុំត្រូវរំលែកកាលវិភាគដ៏មមាញឹកពីការងារពេញម៉ោង មកសារមន្ទីរទួលស្លែង ដើម្បីអាន និងស្រាវជ្រាវលំអិតពីខ្សែជីវិតរបស់នាង និងដើម្បីបានគំនិតមកសរសេរបែបច្នៃប្រឌិត។ បន្ទាប់ពីបានគំនិតខ្លះហើយ ខ្ញុំ និងសុជាតាបានជួប និងពិភាក្សាគ្នាជារឿយ អំពីឈុតឆាកនៃខ្សែរឿងនេះ។ ក្រោយមក ពួកយើងក៏បានបែកចែកជាវគ្គ ដូចដែលអ្នកអានបានអានរួចមកហើយនេះ។ ក្រៅពីការអានលិខិតរបស់នាង និង ដែត ខ្ញុំបានមើលភាពយន្តឯកសារទាក់ទងនឹងនាងបុប្ផាណានៅមជ្ឈមណ្ឌលសោតទសន៍បុប្ផាណា ប្រឹក្សានឹងឯកសារយោងតាមសៀវភៅ និងព័ត៌មានតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺនែតបន្ថែម។

ខ្ញុំពិតជាមានក្តីរំភើបណាស់ ដែលផលិតករភាពយន្ត លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី តាមរយៈលោក ជា សុភាព នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា ផ្តល់ឱកាស និងពេលវេលាជជែកប្រឹក្សាជាមួយខ្ញុំ ដែលនាំឱ្យមានគំនិតមួយចំនួនទៀតក្នុងការសរសេររឿងនេះ។ ឆ្លៀតឱកាសនេះ ខ្ញុំសូមអរគុណដល់អ្នកអាន ដូចជា គឺ សុជាតា ជា សុភាព ជ័យ ច័ន្ទកិត្យា វង្ស​ សុជាតា និងជាពិសេសក្រុមការងារចងក្រង និងស្រាវជ្រាវឯកសារនៅសារមន្ទីរទួលស្លែង ដែលបានផ្តល់មតិត្រលប់ដ៏មានតម្លៃ និងជាហេតុនាំឱ្យខ្ញុំ ខិតខំស្រាវជ្រាវបន្តទៀត ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវភាពសុក្រិតតាមតែអាចធ្វើបាន។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំនៅតែដឹងថា អ្វីដែលខ្ញុំបានសរសេរ មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិត និងរឿងរ៉ាវបង្កប់ពីក្រោយដោយអស់សេចក្តីបានឡើយ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា រឿងប្រលោមលោកមួយនេះ នឹងជាគន្លឹះបន្ត ជាទុន សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និពន្ធនានា នាពេលអនាគត។

សម្រាប់ខ្ញុំ គម្រោងសរសេរនេះ គឺជាកិត្តិយសមួយយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ខ្ញុំ។ កាន់តែសរសេរ​ ខ្ញុំកាន់តែស្ញើចសរសើរពីវីរភាពរបស់នាង ដែលហ៊ានផ្គើន មិនញញើត និងមិនចុះញមនឹងភាពអយុត្តិធម៌ បើទោះបីជានាង ត្រូវប្រឈមមុខនឹងសេចក្តីស្លាប់ក៏ដោយ។ បុបា្ផណា គឺជានារីខ្មែរម្នាក់ ដែលខ្ញុំតែងតែគិតថាជាស្រ្តីគម្រូ និងជាភ័ស្តុតាងមួយស្តីពីភាពអង់អាចក្លាហាន ក្នុងការបញ្ចេញពីអារម្មណ៍ ក្តីស្រឡាញ់ និងភក្តីភាព និងការទាមទារនូវយុត្តិធម៌សម្រាប់នាង ប្តីនាង និងសេចក្តីស្នេហារបស់នាង។ រឿងរ៉ាវរបស់នាង បានធ្វើឱ្យខ្ញុំគិតថា​ប្រហែលជានៅមានរឿងរ៉ាវតស៊ូ រើបំរាស់ ជំនះនឹងរបបយង់ឃ្នងនេះច្រើនទៀត ​ដែលគួរតែត្រូវបានគេស្រាវជ្រាវ ចងក្រងទុកជាឯកសារបន្ថែមទៀត។

ខ្ញុំសូមឧទ្ទិសដល់ព្រលឹង ភាពមុះមុត មិនចុះញ៉មរបស់នាង ដោយសៀវភៅមួយក្បាលនេះ។ សូមព្រលឹងនាង និងប្តីឈ្មោះដែត ដែលបានទទួលមរណភាពដោយអយុត្តិធម៌បំផុតនៅ បានទៅដល់សុគតិភពកុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ។ ខ្ញុំសូមឱ្យវីរភាពរបស់នាងបុប្ផាណានៅតែបន្តរស់រានក្នុងបេះដូងជនជាតិកម្ពុជាជានិច្ចនិរន្តរ៍។​

រាជធានីភ្នំពេញ, ៣០ មីនា ២០១៧

សូ ភីណា